Tot ziens daarboven van Pierre Lemaitre

Titel Tot ziens daarboven
Auteur Pierre Lemaitre
Oorspr. titel Au revoir là haute © 2013 | Vertaling: Jan Steemers
Gegevens Paperback | blz. 586 |  Xander Uitgevers  | april 2014
ISBN 978 940 160 193 1    978 940 160 108 5
NUR/NUGI 302 (vertaalde literaire roman, novelle)
Waardering 8-
Inhoud:

De Eerste Wereldoorlog heeft van Frankrijk een ruïne gemaakt. Te midden van de verwoesting proberen Albert en Édouard, soldaten die de verschrikkingen van de loopgraven meemaakten, de draad van het gewone leven weer op te pakken. Beiden zijn ze alles kwijtgeraakt en ze voelen zich bedrogen en verstoten door de maatschappij. Met een bedriegelijk plan besluiten  ze het Franse volk een lesje te leren én zelf fortuin te maken.

Precies wat Édouard en Albert voor ogen hadden gebeurt: het geld stroomt binnen. Tegen de tijd dat het bedrog aan het licht komt, hebben Édouard en Albert al plannen gemaakt om uit Parijs te vertrekken. Maar zal het de vriende lukken om het verleden ook echt achter zich te laten?

Het boek won de Prix Goncourt 2013 en werd ook genomineerd voor de Prix Renaudot, de Prix Femina, de Prix Interallié, de Prix Jean Giono en de Prix du Style 2013!



Recensie:

Schrijnende roman over de slachtoffers en profiteurs van de Grote Oorlog

De infanteristen Albert Maillard en Édouard Péricourt maken deel uit van het peloton dat onder leiding staat van de eerzuchtige luitenant Henri D’Aulnay-Pradelle. De oorlog loopt op zijn eind maar Pradelle wil zich nog één keer profileren omdat hij graag als kapitein wil afzwaaien. Om dit doel te bereiken gaat hij letterlijk over lijken. Hij wil een laatste aanval op heuvel 113 uitvoeren ondanks de steeds sterker wordende vredesgeruchten. De manschappen voelen er dan ook niets voor om in het zicht van een op handen zijnde Duitse capitulatie de heuvel te bestormen maar Pardelle weet op duivelse wijze zijn mannen alsnog de veilige loopgraven uit te krijgen om de strijd aan te gaan. Albert en Édouard worden een van de vele slachtoffers bij die aanval maar Pardelle krijgt zijn gewenste rang.

De oorlog is voorbij en Frankrijk likt zijn wonden. Albert en Édouard zijn getekend voor het leven en beroofd van hun weinige illusies die zo nog hadden. Bij de aanval op heuvel 113 heeft Édouard het leven van Albert gered maar is daarbij zelf zwaar gewond geraakt. Albert voelt zich verplicht zo goed en kwaad hij kan voor zijn zwaar verminkte oorlogsmaatje te zorgen. Het weinige geld wat Albert verdient, is nauwelijks voldoende voor hun eerste levensbehoeften. Dan bedenkt Édouard een gewaagd plan waardoor hun geldzorgen voor altijd tot het verleden zouden kunnen gaan behoren.

Kapitein Pardelle daarentegen maakt na de demobilisatie snel opmars in de hogere sociale kringen. Hij trouwt met Madeleine Péricourt, de zus van de door de familie dood gewaande Édouard. Het huwelijk is zeer tegen de zin van haar vader, een geslaagd zakenman met ministeriële connecties maar hij legt zich neer bij de wens van zijn dochter. Het feit dat Pardelle nu de schoonzoon van de machtige Pericourt is, opent belangrijke deuren voor hem. De afgezwaaide kapitein weet uit de nasleep van de vier jaar durende vijandigheden het nodige geld te slaan waardoor hij een gefortuneerd man wordt. Ook hierbij is zijn eer- en geldzucht leidend voor zijn handelen.

Het duurde lang eer ik in het verhaal zat. Het taalgebruik van Pierre Lemaitre is zeker de eerste helft van het boek nogal wollig en breedvoerig maar halverwege wordt de stijl wat directer. Vanaf dat moment begon het verhaal voor mij ook meer te leven. Toch heb ik nooit overwogen om ermee te stoppen. Vooral omdat ik toch geboeid werd door het historisch perspectief en de bijzondere band die tussen twee totaal verschillende mannen is ontstaan.
De boekhandelaren bij De Wereld Draait Door zouden waarschijnlijk razend enthousiast over dit boek zijn geweest. Ze worden daarin gesteund door het aantal prijzen waarvoor Tot ziens daarboven is genomineerd maar ik ben gematigd enthousiast. Ik snap wel de schoonheid van dit sombere verhaal over lief en leed, armoede en winstbejag, kameraadschap, gemiste kansen en het schandalige gebrek aan piëteit voor de doden maar de schrijfstijl is mij soms wat te literair.

Tot ziens daarboven van de Fransman Pierre Lemaitre is een deels op ware feiten gebaseerd verhaal over de naweeën van de Eerste Wereldoorlog. Het is een schrijnende roman over de slachtoffers en profiteurs van deze loopgravenoorlog. Het schets tevens een prachtig tijdsbeeld van het naoorlogse Frankrijk dat weliswaar als winnaar uit de strijd is gekomen maar verslagen oogt.

© RtH aug 2015